grzech-pierworodny Turning

Na fali popularności skandynawskich kryminałów, które jak większość działań naszych północnych sąsiadów niosą ze sobą najczęściej wątki równościowe, wydawnictwo Muza wydało „Grzech pierworodny w Wilmslow”, najsłynniejszą powieść szwedzkiego pisarza i dziennikarza Davida Lagercrantz’a.„Grzech pierworodny” jest nie tylko przesycony równościowymi wątkami, to fabularyzowana biografia Alana Turninga (1912 – 1954), genialnego brytyjskiego matematyka, który pracując nad złamaniem kodu niemieckiej maszyny szyfrującej Enigma przyczynił się do zakończenia II wojny światowej. Turningowi zawdzięczamy też odkrycie komputerów.
Jeśli zastanawialiście się i zastanawiałyście się, czemu znakiem graficznym ulubionych komputerów środowiska LGBTQ (używają ich min. dziewczyny w „L wordzie”) Macintosh jest nadgryzione jabłko, pierwotnie w kolorach tęczy, to biografia Alana Turninga jest jednym z tropów. To hołd oddany brytyjskiemu matematykowi, który popełnił samobójstwo zjadając nasączone wcześniej cyjankiem jabłko. Taki rodzaj śmierci wybrał, ponieważ fascynował się bajką o Królewnie Śnieżce. A co spowodowało, że targnął się na życie, mimo wielu zawodowych sukcesów? Prześladowania przez brytyjski system, który w latach powojennych wzorem USA i polityki senatora McCarthy’ego zarzucał homoseksualnym mężczyznom domniemane poglądy komunistyczne i szpiegowanie na rzecz ZSRR. W ramach programu Lavender Scare Alan Turning został osądzony i skazany. W ramach kary zmuszony był przyjmować żeńskie hormony, które osłabiały jego popęd seksualny i zmieniły ciało powodując min. urośnięcie piersi. Wywołało to depresję i decyzję o samobójstwie.
Alan Turning został w 2009 roku oficjalnie przeproszony za prześladowania i poniżenia przez premiera Gordona Browna jako przedstawiciela rządu brytyjskiego oraz min. uhonorowany tą powieścią.
Akcja „Grzechu pierwotnego…” rozgrywa się w miejscowości Wilmslow, gdzie po wojnie mieszkał Turning. Rozpoczyna się w dniu odnalezienia ciała słynnego matematyka. Śledztwo prowadzi młody policjant Leonard Correll. I właśnie jego historia jest drugą równoległą fabułą powieści. Correll, mając depczące mu po piętach tajne służby bojące się wyjawienia tajemnic państwowych, próbuje ustalić, czy śmierć Turninga to było rzeczywiście ekscentryczne samobójstwo, czy raczej morderstwo na zlecenie niewygodnego świadka. Przy okazji mamy do czynienia z metamorfozą homofobicznego pierwotnie policjanta, który pod koniec powieści staje się obrońcą i badaczem praw osób homoseksualnych oraz oczywiście postaci samego Alana Turninga. Uchylę rąbka tajemnicy, że w tym przeobrażeniu pomaga mu lesbijska bohaterka powieści.
Książka przesycona jest ciekawymi anegdotami o Alanie Turningu, obrazem przed– i powojennych Wysp Brytyjskich. Znajdują się tam też wątki dotyczące słynnej literackiej Bloomsbury Group, która skupiała w dużej mierze też osoby nieheteronormatywne.
Dla osób interesujących się historią ruchu LGBTQ oraz miłośników i miłośniczek kryminałów to z całą pewnością lektura obowiązkowa. Jedyne, co rozczarowuje w „Grzechu” to banalne skrótowe zakończenie, nie przystające do reszty prowadzenia fabuły powieści. Również stosowany język, określenia osób LGBTQ, mógłby być bardziej wrażliwy. Tym bardziej, że ta powieść to też manifest dotyczący równości osób LGBTQ.
Ania Urbańczyk
David Lagercrantz „Grzech pierworodny w Wilmslow”. Warszawskie Wydawnictwo Literackie MUZA SA Warszawa 2011 r. Przełożyła Bratumiła Pettersson

Anna Urbańczyk