Tożsamość płciowa jest jednym z podstawowych aspektów życia. Zazwyczaj płeć danej osoby oznacza się przy urodzeniu i traktuje się – zarówno społecznie, jak i prawnie – jako fakt. Jednakże stosunkowo niewielka liczba osób miewa problemy z byciem osobą płci oznaczonej przy urodzeniu. Taka sytuacja może dotyczyć również osób interseksualnych, których ciała posiadają wszystkie, bądź wybrane, zarówno męskie, jak i żeńskie cechy, w tym niekiedy także genitalia. Problemy innych osób zaznaczają się w niezgodności ich własnego obrazu samych siebie z płcią oznaczoną przy urodzeniu. Takie osoby określa się mianem „transpłciowych” lub „transseksualnych”, poniższy dokument odnosi się właśnie do tej grupy.

Sytuacja prawnoczłowiecza osób transpłciowych od dawna była ignorowana i zaniedbywana, mimo że problemy, z którymi się spotykają należą do poważnych i właściwych jedynie tej grupie. W stosunku do osób transpłciowych notuje się wysoce rażącą dyskryminację, nietolerancję oraz przemoc. Łamane są także podstawowe prawa człowieka osób transpłciowych, włącznie z prawem do życia, integralności cielesnej oraz prawem do zdrowia.

Należy zaznaczyć, że pomimo małej liczebności społeczność osób transpłciowych jest bardzo zróżnicowana. Wśród takich osób znajdują się przedoperacyjne (pre-operative) oraz pooperacyjne (post-operative) osoby transseksualne oraz osoby nieprzechodzące operacji z wyboru bądź z braku dostępu do takowych. Mogą identyfikować się jako osoby transpłciowe z-kobiety-na-mężczyznę (K/M) lub z-mężczyzny-na-kobietę (M/K) i przechodzą leczenie chirurgiczne lub hormonalne bądź nie przechodzą. Do społeczności osób transpłciowych należą także crossdresserzy, transwestyci oraz inne osoby niemieszczące się w wąskich kategoriach „mężczyzn” lub „kobiet”. Wiele rozwiązań prawnych odnosi się jedynie do osób transseksualnych i nie uwzględnia znaczącej części społeczności.

W celu zrozumienia koncepcji tożsamości płciowej należy rozróżnić pojęcia „płci” i „płci społecznej” (genderu). Podczas gdy „płeć” zwykle oznacza biologiczne cechy rozróżniające kobiety i mężczyzn, w „płci społecznej” zawierają się także, oprócz czynnika biologicznego, społeczne aspekty różnic płciowych.

Pojęcie „tożsamości płciowej” (gender identity) oferuje możliwość zrozumienia, że płeć oznaczona noworodkowi przy urodzeniu może nie odpowiadać wrodzonej tożsamości płciowej, która rozwija się podczas dorastania. Odnosi się ona do wewnętrznego poczucia oraz indywidualnego doświadczenia płci społecznej które „może odpowiadać lub nie płci określonej przy urodzeniu, włączając w to osobiste odczucie własnej cielesności (które może prowadzić do modyfikacji wyglądu zewnętrznego lub biologicznych funkcji metodami medycznymi, chirurgicznymi lub innymi) i inne formy wyrażania własnej płciowości przez ubiór, mowę czy sposób zachowania.” Większość osób uznanych prawnie za kobiety lub mężczyzn wykształci odpowiednio żeńską bądź męską tożsamość płciową. Osoby transpłciowe nie wykształcają jednak tak odpowiedniej tożsamości płciowej i mogą chcieć zmienić swój prawny i społeczny status oraz fizyczność (niekoniecznie wszystkie), aby współgrały z ich tożsamością płciową. Modyfikacja cielesności (wyglądu lub funkcji) poprzez ubiór, medyczne i chirurgiczne ingerencje lub inne sposoby to częste osobiste doświadczenie osób transpłciowych.